Rattenvoer 101

We krijgen vaak vragen over voer, snacks en verrijking. We hebben hier alles op een rijtje gezet.
Ratten zijn intelligente dieren en worden niet blij van saaie brokjes, in plaats van een voerbak raden wij foerageren aan!

Wat is foerageren?
De korte versie is, zoeken naar voedsel. Voor ratten heeft het ook andere functies. Het vermindert stress, het geeft ze mentale uitdaging en het kan zelfs helpen tegen probleemgedrag. Wilde ratten zijn bijna de hele dag bezig met zoeken naar voedsel. Als ratten zich vervelen gaan ze elkaar lastig vallen, ruzie maken, hangmatjes slopen of ze liggen de hele dag saai in een hangmatje. Door foerageren stimuleer je natuurlijk gedrag.

Door het voer te verspreiden door de bodembedekking (goed erdoorheen husselen) hou je de ratten lekker bezig. Dit voorkomt selectief eten, want alles wat ze vinden moet meteen op voordat iemand anders het afpakt, dus geen tijd om eerst de lekkere dingen op te eten. Ook voorkom je hiermee dat ze alles in 1 keer in hun mond stoppen waardoor de kans op verslikking ook een stuk kleiner word.

Zorg dat je een dikke laag bodembedekking hebt. Gebruik hiervoor kartonsnippers zoals ecobale, green mile of grove houtkrullen (extreme volume). Of als je echt los wil, een biobak! Meer informatie over biobakken vind je op biobakratten.nl Ratten zijn stiekem meer gravers dan klimmers en houden wel van een uitdaging.

Door voer op moeilijke plekken aan te bieden krijgen ze ook fysieke uitdaging. Ze moeten graven, klimmen, balanceren om ergens bij te kunnen, hun neus gebruiken om voedsel te vinden, dat soort dingen. Meestal moeten ze met hun gevonden beloning op zoek naar een rustige plek om te eten of als je preppers hebt wordt alles naar de voorraad gebracht (volgens onze Zoom moet alles in de wc).

Hoe doe ik dat dan?
Hang bijvoorbeeld eens een witlof of paprika aan een peerhaak midden in de kooi. Als snack kun je denken aan een noot in de dop of verschillende zaden in de schil. Deze moeten ze eerst pellen voor ze beloond worden met iets lekkers. Af en toe een gekookt ei in de schil is ook leuk. Meestal gaat het ding de hele kooi door en onderweg valt er van alles af waardoor het een leuke groepsbezigheid is (rugby!)

 

Wil je ze nog meer uitdaging geven? Foerageerspeelgoed! Of zoals ik ze noem voerspeeltjes! Dit zijn een soort puzzels waarbij ratten moeite moeten doen om bij hun voer (of snacks) te komen. Je hebt verschillende moeilijkheidsgraden. Je kunt ze ook heel makkelijk zelf maken, vul bijvoorbeeld een eierdoos met wc papier en krantensnippers en stop hier wat voer in. Bind de eierdoos dicht met een stukje touw of ander veilig materiaal. Voor een moeilijkere versie hang je de eierdoos op aan een ketting. Dus weg met saaie voerbakken en op naar creativiteit! Met voerpuzzels hou je ze mentaal bezig, hier worden ze ook echt blij van.

Hoeveel voer moet ik mijn ratten geven?
Reken per rat ongeveer 15-20 gram voer per dag. Blijft er veel liggen geef je wat minder. Als ze veel extra’s krijgen geef je ze wat minder voer.

Wanneer voer ik de ratten?
Hier krijgen ze vaak ‘s middags wat lekkers of snijafval van groente (paprika, komkommer etc) en ‘s avonds hun voer. Ratten zijn vooral eind van de dag actief dus dan kunnen ze de hele nacht lekker scharrelen en foerageren.

Dierlijke eiwitten hoe zit dat dan?
Wij hebben 3 soorten voer, Adult Vega, Adult Dierlijk en Rat Junior.
De dierlijke variant zitten insecten en visjes in en de vega niet. Wij voeren zelf vega omdat we een gemengde groep heb (de oudste zijn meestal rond de 2 en de jongste net een paar maanden). Ratten hebben tot ongeveer een jaar nog dierlijke eiwitten nodig, als je vega voert kun je ze zelf af en toe wat geven en met dierlijk krijgen ze het sowieso. Eigenlijk net wat je zelf makkelijk vindt dus.

Junior is geschikt tot 12 weken, hier zitten extra dierlijke eiwitten in, adult dierlijk heeft wel dierlijke eiwitten maar een stuk minder en de vega is uiteraard vegetarisch.

Wij adviseren qua dierlijke eiwitten:
tot 3 maanden zeker dagelijks
tot 8 maanden maximaal 3x per week
tot 1 a 1,5 jaar 1 x per week
Na 1,5 jaar (bijna) niet meer, ei en vette vis mag wel af en toe

Dierlijke eiwitten

Dierlijke eiwitten kun je zelf bijvoeren in de vorm van gedroogde insecten, visjes, gekookte kip, goed hoogwaardig kattenvoer uit blik (cosma nature, almo nature of applaws) of een gekookt eitje. Ratten houden wel van variatie. Als je Adult dierlijk voert is dit in principe niet nodig (af en toe tussendoor mag uiteraard wel).

Insecten
In het wild zijn insecten vaak de grootste bron van eiwit voor een rat. Deze varieren van vliegjes tot spinnen. Wij houden het op gedroogde insecten (al is levende meelwormen voeren ook weer een vorm van verrijking maar niet iedereen heeft daar zin in).

Er zijn verschillende gedroogde opties te krijgen, deze zijn ook geschikt voor ratten:

rivierkreeftjes/gammarus
een goede bron van vitamine b12, koper, ijzer en selenium

Meelwormen
Kunnen gedroogd en levend gevoerd worden als snack, niet te vaak want ze bevatten wel veel vet.

Bloedworm larven
bevatten veel ijzer, niet te vaak geven

gedroogde krekels/sprinkhanen
Goede eiwitbron. Maximaal 1 krekel per dag per rat.

Ei
Ratten mogen alle soorten eieren. Wel gekookt/gebakken want net als wij zijn ze gevoelig voor salmonella.

Vis
Vis is goed voor omega-3 vetten. Er zijn verschillende gedroogde versies te krijgen. Ratten mogen ook tonijn uit blik (in water), makreel, zalm en sardines. De blikjes kattenvoer van almo nature, cosma nature en applaws zijn ook geschikt. Hier zitten geen toevoegingen in en het bestaat uit puur vis.

Kip
Ratten mogen ook kip! Gekookte kipfilet of de botten van je kippenbout. Wel altijd gekookt ivm salmonella. In tegenstelling tot honden die geen kippenbotten mogen is het voor ratten geen probleem. Omdat ze knagen heb je geen kans op splinters en is het gewoon veilig.

Vegatarische snacks!

Er zijn zoveel opties voor snacks maar wat is nou goed voor je ratjes en hoe vaak mogen ze dingen hebben? Belangrijk is vooral variatie! Zoals ik net vertelde, ratten zijn intelligent en eten liever niet elke dag hetzelfde. We hebben een lijst gemaakt met makkelijk verkrijgbare (gezonde) snacks en hun eigenschappen.

Kruiden en bloemen
Kruiden en bloemen zijn gezond voor ratten, een bron van ruwe vezels en elke bloem of kruid heeft zijn eigen eigenschappen. Naast dat het gezond is bied het ook verrijking in de vorm van geur. Gebruik uieraard geen bloemen van de bloemist maar gedroogde bloemen speciaal voor dieren.

Geschikte gedroogde bloemen:
Goudsbloem(calendula), hibiscus, hop, kaasjeskruid (malva), kamille, korenbloem, paardenbloem, rozenblad, rozenbottel, zonnebloemblaadjes, madeliefjes

Ook kun je “oogst” geven, dit zijn gedroogde sprieten/takken waar alles nog aan zit. Zo kunnen ze hun eigen maaltijd bij elkaar plukken wat ook meteen weer verrijking is. Je kunt ze vastzetten aan de tralies met een tie-wrap of ergens in steken.

 

Verse kruiden
Verse plantjes mogen ook! Met een traliekooi kun je ze buiten de kooi hangen zodat ze door de tralies kunnen graaien. In de kooi zetten kan ook maar er blijft dan waarschijnlijk weinig van over. Voor biologische kruidenplantjes kun je bij de supermarkt terecht, geschikte plantjes zijn basilicum, peterselie, munt, salie en tijm.

Geschikte gedroogde kruiden:
Brandnetel, dillestelen, duizendblad, echinacea, kervel, klaverblad, klein hoefblad, koriander, luzerne, mariadistelblad, melisse, munt, oregano, peterselie, rode klaver, rozemarijn, salie, selderij, tijm, tuinkers, waterkers, waterkastanje, weegbree,

 

 

 

 

Zaden, pitten, noten en peulvruchten!

Zaden zijn over het algemeen rijk aan voedingsstoffen zoals eiwitten en vetten. De vetten in zaden zijn meestal onverzadigd en bevatten goede hoeveelheden essentiële vetzuren.

Gezonde zaden om te geven:

Hennepzaad
Hennepzaad is een klein rond zaadje wat bestaat uit ongeveer 50% vet (vooral Omega-6 en omega-3) en 20% proteïne. Het is een van de weinige plantaardige eiwitbronnen die alle essentiële aminozuren bevatten. Hennepzaad is ook goed voor het bevorderen van de vachtconditie.

Lijnzaad
Lijnzaad is een klein bruin zaadje , hoog in Omega-3 en lignanen. Lijnzaad staat bekend om gezondheidsvoordelen als vertraging van tumorgroei en het beschermen van het hart. Lijnzaadolie kan positieve invloed hebben met dingen als diabetes en nierfalen.

Pompoenpitten
Pompoenpitten zijn een goede eiwitbron. Ze bevatten veel omega-3 en omega-6 vetzuren. Ook zijn ze rijk aan koper, zink, mangaan, magnesium en ijzer.

Meloenzaad
Meloenzaad is laag in vet en bevat mineralen zoals koper, selenium en kalium. Wij laten de zaden vaak liggen, als je ze laat drogen is het een goede gezonde snack voor de ratten! Goed wassen, daarna op wat keukenpapier in de vensterbank leggen, het duurt meestal 2-3 dagen om ze goed te drogen.

Boekweit
Boekweit is een fruitzaad, van dezelfde familie als rabarber. Vetarm en koolhydraatrijk. Het bevat goede hoeveelheden fosfor, selenium, ijzer, koper en zink. Rauwe boekweit kan worden ontkiemd en gevoerd als plantje.

Saffloorpitten/Kardizaad
Kardi (saffloor) is een distelachtige plant. De pitten kunnen worden gegeten. Rijk aan vitamine E en linolzuur.

Noten

Noten zitten vol met gezonde oliën en vetten zoals omega-3, en zijn een goede bron van vitamine E, antioxidanten en mineralen als koper en selenium. Noten zijn een goede snack voor ratten, ze bevatten wel aardig wat vet dus zeker niet te vaak. Een noot in de dop is extra goed omdat het verrijking bied en ze moeten moeite doen om bij de eetbare kern te komen.

Gezonde noten om te geven:

Walnoten:
Walnoten zijn een goede bron van omega-3, vitamine E, selenium en ijzer.

Hazelnoten:
Hazelnoten in de dop zijn een goede snack voor ratten, het geeft ze wat te doen en zijn een goede bron van mangaan, koper en vitamine E.

Cashew noten:
Niet rauw (de ongebrande in de winkel zijn ook verwarmd geweest). Goede bron van koper, magnesium, mangaan, zink, ijzer, selenium en vitamis B6 en K

Amandelen:
Goed als verrijking door de harde schil. Bevatten veel vitamine E, vitamine B, calcium, magnesium en ijzer. Het eten van amandelen is gelinkt aan vermindering van ontstekingen, verbetering van de darmgezondheid, vermindering van de effecten van veroudering en versterking van het immuunsysteem.

Pecannoten:
Een van de twee notensoorten die laag is in fosfor en hoger in vet. Waardoor ze niervriendelijk zijn. De omega-3 vetten en antioxidanten geven de noten ontstekingsremmende eigenschappen. Geschikt voor ratten met overgewicht en diabetes.

Macademia noten:
Heeft veel gelijkenis met de pecannoot maar nog lager in fosfor. Bevat de hoogste hoeveelheid antioxidanten van alle noten.

Pinda of grondnoot:
De pinda is eigenlijk geen noot maar een peulvrucht. Pinda’s zijn hoger in proteïne, maar laag in koolhydraten. De vetten zijn hartvriendelijk. Pindas zijn een goede bron van foliumzuur, vitamine E, koper, ijzer, magnesium, mangaan en zink. Koper zit rond 11,5 microgram per pinda, wat ongeveer overeen komt met wat een rat per gram voedsel nodig heeft.

Kokosnoot:
Ondanks het hoge gehalte aan verzadigde vetten, verschillen deze vetten van verzadigd dierlijk vet. Ze bestaan voornamelijk uit laurinezuur, caprinezuur en caprylzuur. Deze vetzuren gaan rechtstreeks vanuit de darmen naar de lever, waar ze voor energiegebruik worden omgezet in ketonen. Ze worden doorgaans niet als vet opgeslagen.

Kokos kan in verschillende vormen worden gegeven:

Kokoswater:
heel voedzaam, goed voor extra vocht. Het bevat fructose, antioxidanten, mineralen (potassium, sodium, magnesium, calcium, zink, ijzer en fosfor) en zelfs vezels.

Kokosmelk:
Bevat veel calorieën vanwege het hoge vetgehalte. Het kan nuttig zijn als je nuttige calorieën wil toevoegen aan het dieet van je rat.

Kokosvlokken:
Kokosvlokken kunnen met mate gegeven worden ivm vet.

Peulvruchten

Peulvruchten zijn de zaden (of peulen) van vlinderbloemige planten zoals bonen, linzen en erwten. Het is een voedzame bron van eiwitten, vezels en mineralen. Pinda’s en groene peulvruchten zoals doperwten en sperziebonen zijn officieel ook peulvruchten. Peulvruchten kiunnen cholesterolverlagend werken en zijn goed voor de bloeddruk.

Ertwen
Gedroogde erwten bevatten ongeveer 15% eiwit en slechts 1% vet. Ook bevatten ze een goede hoeveelheid vitamine B, vitamine C, magnesium, zink en fosfor. Vooral verse erwten zijn favoriet bij ratten. Bevroren dopertwen in een laagje water geeft ze een hoop visplezier!

Linzen
Linzen bevatten ongeveer 26% eiwit, 1% vet en 60% koolhydraten en nuttige hoeveelheden ijzer. Alle varianten mogen, rauw, gekookt of ontkiemd

Kikkererwten
Kikkererwten bevatten ongeveer 23% proteïne, 5% vet, 64% koolhydraten en een variatie aan mineralen zoals koper. Ze mogen (eerst geweekt en dan) gekookt, ontkiemd, uit blik en geroosterd (eerst koken) gegeven worden.

Bonen
Er zijn een hoop varianten van bonen die ratten mogen hebben. Geef de bonen nooit rauw.

Deze bonen zijn geschikt om te geven aan je ratten:
Aduki bonen (ontkiemd, uit blik of gekookt), tuinbonen (uit blik of gekookt, tuinboonvlokken mogen ook), cannelini bonen (uit blik of gekookt), haricots verts (uit blik of gekookt), kidneybonen (uit blik, heel lang gekookt, minimaal 10 minuten), mungbonen (ontkiemd, uit blik of gekookt), snijboon (gekookt), soya boon (uit blik, gekookt of gefermenteerd)

Johannesbrood
De johannesbroodboom is een vlinderbloemige plant uit het middellandse zeegebied en west-azië. De peulen, ook wel johannesbrood, hebben een hoge voedingswaarde. Johannesbrood is een bron van koolhydraten, slijmstoffen, gommen, tannines, eiwit, vet, calcium, magnesium, ijzer, eiwitten, suikers, vit. B1, B2, B3 en A. Johannesbrood heeft een hoog suikergehalte, dus niet te vaak geven.

Fruit en groente

Fruit heeft een hoop voordelen voor ratten. Fructose in vers fruit is geen probleem omdat het verdund is en omhuld is door vezels. Problemen komen pas aan het licht als je heel veel gedroogd fruit voert. Drogen concentreert de suiker en sommige fruitsoorten (zoals cranberries) hebben toegevoegde suikers. Bessen zijn de gezondste fruitsoort voor ratten.

Fruitsoorten die ratten mogen hebben (met mate):
Aardbei, ananas, appel (zonder pit), abrikozen, avocado (alleen het vruchtvlees, pit en schil zijn giftig) banaan, blauwe bessen, bramen, clementine, citroen, cranberries, druiven, granaatappel, framboos, kersen (zonder pit), kiwi (kleine hoeveelheden, zonder schil), kokos, kruisbessen (gekookt), limoen, lychees, mandarijnen, mango, papaya, passievrucht, peer, perzik (zonder pit), pomelo, pruimen (zonder pit), meloen (cantaloupe, gala, watermeloen), nectarines, sharon-fruit, sinaasappel, rode bessen, rozijnen, zwarte bessen

Het verhaal over d-limonine in sinaasappel, mandarijnen en andere citrusvruchten wat slecht zou zijn voor mannelijke ratten is inmiddels ontkracht, voor meer info kun je dit artikel lezen: https://www.rachiesratirementhome.com/blog/dispelling-the-rats-cant-eat-citrus-myth

Groente

Groene bladgroente is over het algemeen heel gezond, het bevat veel vezels, antioxidanten, mineralen en vitamines. Zoals met alles, is variatie belangrijk. In tegenstelling tot konijnen mogen ratten wel kool en sla. Als ze het niet gewend zijn kun je het beste beginnen met kleine beetjes.

Groente die ratten mogen hebben (met mate):
Aardappelen (niet rauw, wel gekookt), andijvie, artisjok, aubergine, champignons, rode bieten (rauw, gekookt, gedroogd), bleekselderij, bloemkool, boerenkool, boksoi, broccoli, courgette, dopertwen, groene kool, haricots verts/sperzieboon (gekookt), knolselderij, komkommer, koolrabi, paksoi, paprika, pastinaak, prei, rode kool (gekookt), sla (alle soorten), snijbonen (gekookt), spinazie, spruitjes, sugarsnaps (gekookt), tauge, tomaat, tuinbonen (uit blik of gekookt), witlof, wortel en zoete aardappel.

Hier zijn ze vooral gek op witlof, dopertwen, andijvie, boerenkool en paprika.

Granen

Granen zijn een goede bron van eiwitten. Hele granen, dus in de schil, zijn goed voor verrijking. Ratten moeten de schil eraf pellen voor ze hun snack hebben. Dit geeft ze wat te doen en ze kunnen niet alles zomaar snel naar binnen schrokken.

De volgende granen kun je geven als snack:

Mais
Mais kun je in verschillende vormen geven, als maiskolf (gekookt of gedroogd), als maisvlokken of gepoft (popcorn). Mais bevat veel vezels en daarnaast ook vitamines (B1, B2, B3, B5, B6, B11, A en C) en mineralen (magnesium, mangaan, koper, zink en ijzer).

Gerst
Gerst is verkrijgbaar als vlokken en als hele korrel. Vlokken zitten vaak in het voer. De hele korrel kun je gebruiken als verrijking omdat ze deze moeten pellen. Gerst kan ook ontkiemd worden en als plantje gegeven worden.

Gierst (millet) en Sorghum (dari/milo/jowar)
Millet is een groep grassen met kleine ronde zaadjes in verschillende kleurtjes. Millet is een plant uit noordoost china en waarschijnlijk de eerste gedomesticeerde plant. De eerste wilde ratten aten deze zaden al.

Het gekleurde deel is de schil en word door de ratten gepeld. De binnenkant is heel voedzaam en bevat eiwitten, vitamine B en mineralen als ijzer. Millet kan ontkiemd worden en als plantje gegeven worden. Sorghum is vergelijkbaar met millet maar heeft een grotere korrel.

Millet en sorghum worden vaak gezien als hoog in vet maar dat is niet waar. Deze granen lijken zelfs het dichtst in de buurt te komen voor het perfecte voedsel voor ratten.

Rijst
Rijst kun je in verschillende vormen geven, als hele korrel, gekookt of gepoft (plofrijst). Wilde rijst (paddy) en zilvervliesrijst mogen ratten ook. Deze hebben een schil wat ze goed maakt als verrijking. Bruine rijst en paddy kunnen ook ontkiemd worden en als plantje gegeven worden.
Rijst is rijk aan vezels, vitamine B, magnesium, fosfor en ijzer.

Tarwe
Tarwe kun je in verschillende vormen geven, als hele korrel, als tarwevlokken, pasta of gepoft.

Spelt
Spelt kun je in verschillende vormen geven, als hele korrel (ruwe spelt), als speltvlokken, speltpasta of gepoft. De hele korrel kun je gebruiken als verrijking omdat ze deze moeten pellen. Een goede bron van koper.

Mensenvoer zoals pasta, cornflakes en brood?
Ratten mogen ook pasta (gekookt of ongekookt), bij voorkeur volkorenpasta. Cornflakes bevatten vaak toegevoegde vitamines en worden vaak ook wel gewaardeerd. Brood mag ook, maar alleen gedroogd. Vers brood heeft kans op verslikking omdat het snel plakkerig word. Door het brood een paar dagen in de open lucht (bijvoorbeeld op de verwarming) te laten drogen voorkom je dat. Roggebrood, tarwebrood, meergranenbrood, ze mogen ze allemaal. Hoe meer granen hoe gezonder!

Wat mogen ratten absoluut niet?
Frisdrank met koolzuur, rauwe bonen, groene aardappel en avocadoschil en pit (deze zijn giftig)

Zo dat was iets uitgebreider dan gepland maar dit is het voor vandaag, ik heb nog lang niet alles genoemd maar als je dit heel interessant vind raad ik je vooral aan om het boek The Scuttling Gourmet aan te schaffen, dit is een boek specifiek over rattenvoer (waar ons voer ook op gebaseerd is). Voor vragen kun je altijd terecht in onze TammeRatten! Facebook groep of via een mail naar Pet-design. Bedankt voor het lezen van mijn TED talk 🙂

De hele voedingslijst kun je hier vinden:
https://www.tammeratten.nl/verzorging/voedingslijst/

Bronnen: The Scuttling Gourmet (Alison Campbell), eigen ervaringen en gezond verstand.